Het geslacht Van Rompuy 'Want de tijden, ze veranderen' 'De politiek heeft haar ziel verloren', schreef Thomas Van Rompuy (19) onlangs in een requisitoir over de beperkte aantrekkingskracht van de Wetstraat op jongeren. Ook broer Peter (25) toont zich nu en dan op het web als een volleerd politiek hagenprediker. Ze hebben het van geen vreemden. Een 'historisch' viergesprek met Thomas, Peter, vader Herman (59) en broer Eric (57). De Ultieme Hallucinatie, Brussel. Voor Eric Van Rompuy (CD&V) is het een warm weerzien met kastelein Fred. Die had in de stoute jaren zestig in Leuven het legendarische café De Blauwe Schuit. Een links nest, waar Eric - "immer in zwarte jekker", weet Fred - geen politieke ideeën maar wel een lief kwam zoeken. Tevergeefs. Van lieverlee werd de politiek dan maar tot zijn veertigste zijn grote liefde. Zijn gloed investeerde hij in het felst besproken CVP-jongerenvoorzitterschap ooit. Voor Thomas en Peter is het prehistorie. Ook de late jaren negentig van de CVP-staat ging aan hen voorbij. Ondanks het leeftijdsverschil hebben de Van Rompuys veel gemeen. Alle vier ergeren ze zich aan het gebrek aan ernst in de Wetstraat, vinden ze dat 'hun' partij meer profiel kan gebruiken, houden ze vast aan de C. En hebben ze iets met de fijnere humor. Laten we beginnen bij Thomas. Beauty before age. Thomas klaagt over het gebrek aan interesse van zijn generatie voor de politiek, maar hij vormt met zijn broer het levende bewijs van het tegendeel. Thomas: "Wij zijn atypisch, want we kregen het met de paplepel naar binnen. Politiek is razend interessant, maar het politieke bedrijf schrikt jongeren af. Het klimaat is zo dor, er ontbreken grote verhalen. Het is zo'n circus met al die BV's. Ik begrijp best dat mijn generatie niets op heeft met de geloofwaardigheid van de politiek. Ik heb dus bewondering voor jongeren die niet uit een politieke familie komen, en velen die zich vanuit een 'natuurlijke gedrevenheid' engageren in de politiek, knappen er snel op af." Peter: "Je moet als politiek geïnteresseerde jongere door een zure appel heen bijten. En toch hoor ik dat de belangstelling bij jongeren voor politieke debatten weer aanzwengelt. Ook de ledenaantallen zien we opnieuw stijgen, weliswaar met enige fantasie." Heeft nonkel Eric vaak verteld over zijn legendarische jaren als jongerenvoorzitter? Eric: "Ik heb het hen al vaak gezegd: denk maar niet dat de jongerenpartijen op het einde van de jaren zeventig een massabeweging waren. Op de belangrijke vergaderingen, waar manifesten over progressieve frontvorming of federalisme werden geschreven, waren we zelden met meer dan vijftien. In mijn zogezegde topjaren reed ik soms ook naar de andere kant van het land om in een zaaltje te komen waar niemand zat." Herman: "Na één jaar actief te zijn geweest in de CVP van Sint-Stevens-Woluwe bleef ik daar ook alleen in de partij over." Eric: "Ik ben dolblij dat ik niet voor mijn dertigste in het parlement kwam. Ik hoor jongeren vandaag zeggen dat ze een mooie plek op de lijst willen, maar dat ik niet bang hoef te zijn: 'We zitten hier hooguit één of twee legislaturen, want politiek is geen lifetime job.' Begin er dan niet aan. Politiek vergt een gedegen opleiding. Je moet van jongs af aan onder generatiegenoten je mening kunnen vormen en met een klein groepje het volwassen partijbestuur naar je hand proberen te zetten. Jongeren komen vandaag meer aan bod in de politiek, het is waar, maar als het enkel de bedoeling is om zo snel mogelijk een postje te bemachtigen, durven ze ook niet tegen het establishment in te gaan. Doe je dat wel, dan moet je soms aanvaarden dat sommigen in de partij gedurende dertig jaar niet meer tegen je zullen spreken. Dat slijt. Weet u dat Herman en ik maandag Wilfried Martens Jo Vandeurzen Uit onderzoek van het Jeugdonderzoeksplatform blijkt toch dat jongeren zich vandaag politiek minder machteloos voelen. Thomas: "Ik weet het niet, hoor. Nonkel Eric liet een regering vallen. Ik zie het CD&V-jongerenvoorzitter Bert De Brabander niet doen." Eric: "Ik begon mijn carrière bij CVP gelijk met Karel De Gucht en Guy Verhofstadt in de PVV. Ook voor hen was de jongerenpartij een kweekschool. Je moest je plaats bevechten. Nu wordt er bij lijstvormingen gezocht naar het snelst renderende electorale kapitaal. De CVP-jongeren hadden een aparte plek in de partij, naast de standen. We waren geen twintigers, maar dertigers. Je zat er gedurende zes jaar in, de tijd om te groeien. Als we een persconferentie organiseerden, kwam de top van de Wetstraatpers, omdat de partijen toen geslotener waren en omdat wij wel spreekrecht hadden. Zo werd je naam gemaakt. Zo kon je een regering doen vallen." Herman: "Ik zou het niet mogen zeggen, maar ik doe het toch. Als er vandaag in CD&V politieke discussies worden gevoerd, merk je dat van de 35 leden van het partijbureau toch meestal de anciens het woord nemen. Dat is ongezond voor de politiek. Politiek is een beroep. Je moet het inhoudelijk leren. En je moet de knepen van het bedrijf onder de knie krijgen: de fighting spirit, punten op de agenda krijgen, mensen overtuigen, stemmingen overleven. Ik ken er die dat niet hadden en die ten onder zijn gegaan, omdat ze alleen stonden. Ik zal niet zeggen dat ik bulk van de vrienden, maar ik had wel altijd medestanders op wie ik kon terugvallen. Het mooiste voor mij de afgelopen twintig jaar was de samenwerking met Jean-Luc Dehaene. Politiek leer je niet voor de camera's. Toen Eric als jongerenvoorzitter strijd voerde, was zijn eerste bedoeling niet: haal ik er kiezers mee? Wel hoe je binnen de partij een positie kon verwerven om ideeën aan de man te brengen. Toen ik directeur van de CVP-studiedienst werd in 1984, zagen we ons land economisch ten onder gaan: de schuld en de werkloosheid verdubbelden. De CVP was heel slecht bezig. We hebben toen een Gezelschap voor Christendemocratische Vernieuwing opgericht. Nu en dan moet je vijf minuten politieke moed opbrengen om even met je overtuiging alleen te staan. Zelfs al riskeerde je dat daardoor je carrière even gestremd werd. Nu is de eerste en soms enige vraag: hoe val ik op? Omdat vandaag te weinigen die moed opbrengen, laten we het te veel over aan anderen, het Vlaams Belang voorop." Dat apodictische toontje van jullie: zit dat in het water thuis? Herman: "Verwar overtuiging niet met betweterij." Thomas: "Wie vindt dat politiek geen ernstige zaak is, kan er beter wegblijven. Zet dan maar een fotootje naast je naam op de kieslijst." Herman: "Een schitterend idee overigens van mevrouw Hilde Vautmans (VLD)!" Thomas: "Ik praat mijn vader niet naar de mond. Als hij iets zegt, denk ik er wel over na. En ik geef er mijn nuances aan." Herman: "Ik tracht ook van hen iets op te pikken. Peter had onlangs een mooie analyse over 2007. Tussen Guy Verhofstadt (VLD) en zijn premierschap staat een staatshervorming, meent hij. Zo had ik het nog niet bekeken. Ik heb het in mijn eigen analyse verwerkt." Eric: "Als jongeren hun hand opsteken, ben ik de eerste om te luisteren. Ik vind het fantastisch dat Peter en Thomas schrijven. Vroeger had je Radikaal, het ledenblad van de CVP-jongeren..." Peter: "Het bestaat nog altijd. Ik heb er nog nooit ingestaan." Herman: "Ik kom ook zelden in het ledenblad van CD&V, Ampersand, hoor." Eric: "Jongeren moeten vrijuit hun ideeën kunnen ontwikkelen, ze moeten die kunnen ventileren op partijvergaderingen. Dat miste ik in 2001 bij de omvorming van de CVP naar CD&V. Men leek alleen bezig met de vraag hoe men de ouwe peekes buitenkreeg." Herman: "Het is hen niet gelukt." Eric: "Ik had de jongeren in die jaren liever een gevecht zien leveren om de groep te overtuigen van hun standpunten over een resem nieuwe maatschappelijke thema's." Ook de teksten van Peter en Thomas schreeuwen om visie en inhoud. Peter: "De tijd dat de machtigste man van de wereld gedurende de helft van zijn ambtstermijn werd bestookt met vragen over sperma op een jurk, is voorbij. De inhoud keert terug. Jongeren praten op café veel over politiek en over ernstige thema's waarvan de Wetstraat juist denkt dat het 'de' kiezers geen bal interesseert. Er broeit van alles. Of het nu over de Mohammedcartoons of de Europese grondwet gaat, er zijn veel discussies gaande die wel degelijk een massa mensen aanspreken. Jong CD&V zou het voortouw kunnen nemen, nu spelen we een te marginale rol in de partij." Herman: "Wat ik van de jongeren leer, is dat wij oude rotten iets te snel de neiging hebben om discussie buiten de Wetstraat te verwarren met antipolitiek. Over de Mohammedcartoons, zoals over de hoofddoeken, wordt veel gedebatteerd, maar veelal buiten de klassieke politiek om. Op den duur geef je één partij het monopolie op ideeën. Vorige maandag ging het op het politiek bestuur van CD&V even over de cartoons. Ik geloof dat er twee mensen het woord hebben genomen. Bij de socialisten hetzelfde. Er is daarbuiten meer ideeënstrijd dan wij in onze partijen maar geneigd zijn te denken. We overschatten het belang van het leuke nieuws over personen en andere oppervlakkigheden. De sp.a is er het sprekende voorbeeld van. Dezelfde personen van 2003 haalden een jaar later elk 10.000 stemmen minder. Die jongens en meisjes zagen er toch nog altijd even leuk uit, sommigen waren zelfs mooier geworden. Het verschil werd gemaakt door het onderliggende klimaat. Het zijn niet de personen, het is de crisis van de geloofwaardigheid, die paars op één jaar tijd 10 procent heeft gekost. Ook in onze partij zijn de analyses vaak te kortademig, gaat het over wie op welke plaats het best zal scoren. Dat werkt soms voor een tijdje, maar het kan even snel weer keren. Mensen zitten te wachten op een politieke boodschap." Eric: "Johan Vande Lanotte heeft al drie keer zijn ideologisch congres moeten uitstellen. Na Steve Stevaert bleef een partij over zonder ideologische onderbouw." Herman: "Je kunt er niet naast kijken dat de socialisten toe zijn aan een oppositiekuur." Jo Vandeurzen (Herman en Peter wisselen een monkellachje) Peter: "Sorry, inside joke. Ik vind het een fantastisch initiatief. Het enige probleem dat ik ermee heb, is dat de CD&V-jongeren er niet van meet af aan bij betrokken zijn. Daar had je als partij nu eens de kans om de jongerenpartij als kweekvijver te activeren. De pleinvrees voor ideeën in partijen wordt ook ingegeven door de kleinschaligheid. Iedereen is bang om een standpunt in te nemen, want als je ook maar een kleine groep van je electoraat verliest, kost je dat twee punten in de peiling en ben je de loser van de week. Dat is de pest van de interne peilingen. CD&V heeft ze afgeschaft, sp.a en VLD doen ermee voort." Ze zeggen dat ze er ook mee gestopt zijn. Herman: "Ze komen mij nochtans vaak zeggen: 'Herman, in onze peilingen zitten jullie goed.'" Peter: "Het inhoudelijke verzuipt daardoor. Niemand durft een standpunt in te nemen, want we zitten allemaal te vissen in dezelfde 75 procent van het electoraat. We laten zoveel kansen liggen. Met de cartoons had je een momentum. De moslims zijn in alle staten, voor hen is het de druppel die de emmer doet overlopen. Bij ons aan de westerse kant denken velen: goed, het was een beetje provocerend, maar je moet nu eenmaal de leeuw bij de staart grijpen om zijn ware aard te kennen. Wij westerlingen, die de migranten vaak beschuldigen van profitariaat, zouden onze eigen problemen kunnen aanpakken, onze nationale sport van belastingontduiking bijvoorbeeld. Zij zouden zich van hun kant kunnen excuseren voor de extremen in hun rangen en hun verantwoordelijkheid opnemen om er iets aan te doen. Het kan tot een bevrijdende dialoog komen die het Vlaams Belang het nakijken geeft. Jaren hadden we als het ware geen recht om te discussiëren over de drie V's: Vlaanderen, veiligheid en vreemdelingen. Zodra je er de jongste jaren ook maar iets over zei, zat je al in het foute kamp en was je tegen het cordon sanitaire. Die intellectuele leegte is gevuld met emopolitiek en geblèr. Van die emopolitiek wil ik best iets recupereren. Er zijn heel wat immateriële thema's die schreeuwen om politieke aandacht. In het hele generatiedebat vind ik een van de belangrijkste punten dat de jongeren, die met minder almaar meer moeten werken, worden geplaagd door stress, depressies en zelfmoord." Thomas: "De oude breuklijnen zijn er niet meer, horen we al enige tijd. Er is een nieuwe breuklijn, maar daar fietst het gros van de Wetstraat om heen. Ik heb het over The Clash of Civilizations van Huntington, mijn stokpaardje. Het Vlaams Belang heeft zich op die breuklijn wél duidelijk gemanifesteerd. Als het Belang voorstelt om asielzoekers een elektronische enkelband om te doen, komen de meesten niet verder dan: zie je wel, stelletje xenofoben! In plaats van het Belang dat plezier te gunnen, kun je maar beter de dialoog aangaan op die flank. Erken dat er problemen zijn met asielzoekers, geef het hele verhaal, dwing de anderen om met jou in debat te gaan. Op die manier brokkelt de geloofwaardigheid van het Belang ook af." Herman: "Op dat punt ben ik het niet helemaal met je eens, Thomas. Ik vind dat je een lijn moet vasthouden. In de cartoons is mijn lijn: respect ja, geweld nee. Humor is geen dekmantel voor om het even wat. Er zijn gevoeligheden zoals taal, identiteit en religie. Omgekeerd moet je ook het geweld afzweren dat uit die gevoeligheden kan voortkomen. Zoals Ernest Renan schreef: "On doit tout refuser aux fanatiques, même le plaisir d'être martyrs". Nuances moeten er zijn, we moeten niet te gretig willen meegaan met de islamofobie die, geloof me vrij, verder gaat dan de 1 miljoen stemmen van het Belang. Er is vandaag een soort bon ton om mee te gaan met het Belang, zoals het voordien goed stond om je er tegen af te zetten." Hoe waaieren de meningen uit over het cordon sanitaire in de familie? Herman: "Dat is voor mij behalve een ideologisch ook een praktisch probleem. Als de grote partijen het cordon doorbreken, zullen ze opsplitsen. Ik heb geen zin om CD&V te verzwakken in een poging om het Belang te verzwakken." Thomas: "Ik bedoelde ook niet dat we alles wat het Belang zegt, klakkeloos moeten overnemen. Wel dat we ze met zijn allen te vaak en te lang de ereplaats op het podium hebben gegund. CD&V staat toch ook voor respect, normen en waarden? We laten te veel onze poen inpikken." En toch blijft het bij CD&V vaak het moeilijkst voor journalisten om een duidelijk standpunt over een thema van enige maatschappelijk gewicht los te peuteren. Het is nog altijd dikwijls: 'We zijn er niet voor en we zijn er niet tegen, wel integendeel'. Herman: "(droog) U moet mij bellen hé." Eric: "Het komt omdat we met één been in de oppositie en het andere in de meerderheid zitten. Toch wordt er nu meer en opener gediscussieerd in de partij dan in de jaren van de macht. Dat het toch nog te weinig naar buiten komt, ligt aan tactiek. Men durft geen risico's te nemen, men is bang dat de intellectuele waarheid te veel mensen voor het hoofd zou stoten." Herman: "Die discussie woedde inderdaad in de partij toen het over ons sociaaleconomisch alternatief voor het Generatiepact ging. 'Moeten we als oppositie wel een negatieve boodschap brengen?', vroegen sommigen zich af, want onze teksten voorzagen wel degelijk een loonmatiging en misschien ook een verhoging van de inkomsten (belastingen dus, FR/LVI) om het structurele tekort in de sociale zekerheid op te vangen. Geen populaire boodschap. Ook onze syndicale vrienden in de partij waren het er intellectueel wel mee eens en wisten dat het Generatiepact te minimaal is, maar moest de CD&V dat nu ook in alle klaarheid zo gaan zeggen? We hebben onze nek toen toch uitgestoken, te weinig naar mijn zin, maar goed. Johan Vande Lanotte en anderen wezen ons met de vinger. Komedie natuurlijk, want ze weten wel beter: twee maanden later pleit iedereen voor loonmatiging. Maar ja, CD&V is een minder leuke partij dan andere. Bij de VLD houdt Patrik Vankrunkelsven op de viering van 175 jaar België een speech tegen de koning, en hij krijgt prompt de wind van voren van Herman De Croo. En Fons Borginon zegt dan weer dat ze wel voor een beperktere rol van de monarchie zijn, maar dat het geen prioriteit is. Dergelijke nonsens zul je bij ons niet horen. Maar het is waar, het ontbreekt ons soms aan de moed van de overtuiging." Peter: "Zeker de jongeren zouden hun nek moeten uitsteken. Vliegen we met honderd per uur tegen de muur, dan is dat maar zo. Je moet geen zeventien verschillende meningen over iets verkondigen. Maar heeft iemand de stem van de jongeren gehoord tijdens het debat over het Generatiepact?" Thomas: "Ik noem dat soms de Generatiestrijd. Ik snap niet dat de jongerenbewegingen niet aan het woord zijn gekomen. Onze generatie zal de problemen van de vergrijzing het scherpst ervaren, maar we hebben in het debat iedereen gehoord behalve de jongeren." Herman: "Ik vind het aberrant dat jongerenbewegingen zelfs nog niet durven te zeggen wat de Duitse regering vandaag zegt, een verhoging van de pensioenleeftijd tot 67 jaar. Ik zal nooit mijn eerste werkdag op 1 december 1972 in de Nationale Bank vergeten. Ik kom daar als jonge gast binnen en naast mij in de lift drukt iemand op de knop en zucht: 'Nog 35 jaar'. Binnen vijf jaar zijn er 47.000 mensen minder aan het werk dan vandaag, binnen tien jaar spreken we over werkloosheid in heel andere termen. Dat de politiek zich daar vandaag niet op stort met alle brains, ik word er bijna zot van." Eric: "CD&V heeft tijd verloren in de oppositie." Herman: "Drie jaar." Eric: "Ten tijde van het stichtingscongres van Kortrijk hebben we een hele generatie jongeren zien overstappen naar de VLD. Paars deed het goed en wij waren bang om te discussiëren, we vreesden dat het zou worden opgevat als 'ruzie in de oppositie'. Het was zo'n verstikkend sfeertje van Tout le monde, il est beau. Tout le monde, il est gentil. We waren bang om te midden van de paarse goednieuwsshow en Vlaanderen Vakantieland over te komen als de verzuurden. En dus moesten de jongeren zich er ook voor hoeden om met al te revolutionaire ideeën uit te pakken. Trouwens, ook na 2004 bleef de mentaliteit in de partij: laten we rustig voortbouwen, niet te outspoken. Het is in die geest dat de leden Jo Vandeurzen Peter: "De wervende verhalen liggen voor het rapen, en het zal niet alleen economisch, maar ook moreel zijn. Over de multiculturele samenleving, de genetica, de informatiemaatschappij... Het is allemaal onontgonnen terrein. Daar moeten wij vooroplopen. De C geeft ons zelfs een soort erfelijk voordeel. Het is tijd om uit de loopgraven te komen." Peter en Thomas, jullie weten dat jullie vader en nonkel een zekere reputatie hebben als het over ethische thema's gaat... (Herman en Eric grijnslachen. Herman, tot Peter en Thomas): "Niet te apodictisch worden nu hé." Thomas: "Er wordt zoveel onzin verkocht over de C. Voor mij staat die C voor menswaardigheid, voor de persoon achter de kiezer die naar houvast zoekt. Ik ben het er dan ook niet mee eens dat we de koning moeten vervangen door een handjes zwaaiende robot." Herman: "De koning zal blij zijn het te lezen, Thomas. Komaan, vertel eens, ben jij even conservatief als ik?" Thomas: "(Resoluut) Nee. Ik ken ook niet al mijn vaders standpunten over abortus en euthanasie. (Uw dienaars schuiven een boekje van Herman Van Rompuy Peter: "Thuis hebben we er nog een doos vol van staan." Herman: "(Plechtig) Het vroege werk." Thomas: "Maar neem nu holebi-adoptie. Jij was tegen hé, papa? (Herman knikt) Ik ben voor. Op zulke vlakken is hij conservatiever dan ik." Peter: "Het punt is dat onze generatie daar geen bezwaard hoofd meer in heeft. Holebi's en andere hoofdbrekens van de vorige generaties zijn vandaag veel meer ingebed in mijn leefwereld. Ze zijn ook terecht meer aanvaard. Holebi's moeten dezelfde rechten hebben als wij." Herman: "Ik was ook voor een juridische band met rechten en plichten, zoals voor hetero's. Alleen vond ik dat de term 'huwelijk' daar niet van op toepassing was. Dat is voor mij zelfs geen culturele gevoeligheid. Zelfs de Raad van State, waar toch niet weinig logemensen in zitten, vond dat je zo'n wettelijke band tussen holebi's in de traditie van het burgelijk wetboek geen huwelijk kunt noemen. Maar ik heb niets tegen die mensen als mensen en ik erken zelfs - nee, laat die zelfs eraf - dat ze dezelfde rechten moeten hebben als hetero's. Een oud-premier in de CVP, die ook bekendstaat als conservatief, denkt er overigens net zo over. De wereld verandert. Wij leven niet met de oren en ogen dicht, wij zijn geen fanatici of fundamentalisten. Dat waren we zelfs niet ten tijde van abortus." Eric: "Er waren diepchristelijke CVP'ers die vonden dat abortus zelfs niet mocht kunnen als het leven van de moeder in gevaar was. En er waren pragmatici, zoals Dehaene en Martens, die zich wilden neerleggen bij een politieke meerderheid voor een abortus in noodgevallen. Toen de abortuswet gestemd was in de Kamer, wilden sommige CVP'ers daar een politieke oorlog over voeren in de Senaat. Herman, die toen partijvoorzitter was, heeft dat trouwens verhinderd. Ook mijn invalshoek toen al was die van de menswaardigheid, niet zozeer van het geloof. Als we met de pauselijke encyclieken op schoot politiek hadden moeten voeren..." Herman: "...dan hadden we anticonceptie moeten verbieden! Geen moment is dat ook maar overwogen toen Paulus VI in 1968 zijn Humanae Vitae publiceerde. Jos De Saegher, ACW'er en heel katholiek, hield er geen rekening mee toen hij als minister van Volksgezondheid zijn brochure over voorbehoedsmiddelen verspreidde." Eric: "Over abortus en euthanasie ben ik anders gaan denken. We hebben de jongste weken de dood van onze ouders meegemaakt. Je gaat er over een andere manier over spreken. Over abortus zou ik vandaag wellicht scherper zijn dan in 1989 en over euthanasie net het omgekeerde. Ook over homo's denken wij met de hele samenleving niet meer hetzelfde als twintig jaar geleden. Onlangs kreeg ik twee geschandaliseerde mails over twee zoenende jongens op Ketnet. Toen ik thuiskwam, zei ik tegen mijn twaalfjarige dochter Heidi dat ze niet meer naar Ketnet mocht kijken..." Herman: "Zoiets heb ik nooit gezegd tegen mijn kinderen, Eric. Ik was dan toch opener dan jij. (Lacht)" Eric: "Ik zei dat om Heidi te testen. 'Maar papa, dat is toch het leven!' Schitterend toch. Ik kan best begrijpen dat zulke thema's voor Peter en Thomas geen debat meer waard zijn." Peter: "Over abortus of euthanasie heb ik zelfs geen genuanceerde mening gewoon omdat die discussies van voor mijn tijd zijn. De klok wordt toch niet teruggedraaid." Herman: "Dat klopt. CD&V heeft ook niet de intentie om die wetgeving terug te schroeven." En toch staat die C er nog, waar Herman ook in Hopen na 1984 al zo op hamerde. Thomas: "Ik beschouw mezelf niet als een gelovige, ik bid niet tot God, maar ik heb wel veel respect voor wie, zoals mijn vader, zoveel kracht put uit zijn geloof. Ik geloof misschien zelf niet, maar ik geloof wel in het geloof. Ik ben er nog maar negentien hé, mijn vader is zelf in zijn jonge jaren ook het contact met God verloren." Eric: "Tot hij als Paulus van zijn paard werd gebliksemd!" Thomas: "Ik vind het geloof mooi, zoals ik ook wel de waarde van de oude parochiegemeenschap inzie. Dat heeft ook te maken met symbolen die nu stilaan verdwijnen, en dat vind ik negatief. Ik heb het niet begrepen op massahysterie, nog minder op volgzaamheid zoals in de naziperiode, maar in zijn beste vorm is het geloof iets zeer opbouwends. Je kunt jezelf ermee overstijgen. Ik ga niet naar de Wereldjongerendagen, maar ik vind het wel hartverwarmend. Ik heb hetzelfde gevoel op een festivalweide." Eric: "Dat maakte je ook mee bij de dood van de paus." Herman: "En van koning Boudewijn." Eric: "Bij veel jongeren merk je die gevoeligheid voor het menselijke, zonder dat je dat meteen met kerkelijkheid moet associëren. Jongeren hoeven daar zelfs niet meer over te debatteren, ze hebben het gewoon. Ik heb me niet voor niets geërgerd aan de discussies over de naamsverandering van de CVP. De C was op een gegeven moment een hinderpaal, maar dat tij was al gekeerd toen in 2001 het al dan niet schrappen van de C ter sprake kwam. Ik durf de namen niet eens openbaar te maken van diegenen die voor het schrappen waren. Ik kwam handen en voeten te kort om uit te leggen waarom Ceder als nieuwe partijnaam géén goed idee was." Herman: "Ceder, de boom!" Eric: "Ik heb daar in het directiecomité van de partij gedurende weken strijd moeten voor leveren. Tegen mei 68'ers die vonden dat die C in de toekomst een absolute handicap, ja zelfs het einde van de partij zou worden. Op dat moment voelde je nochtans al dat het tij aan het keren was. Er zit vandaag toekomst in de C, omdat ze zoals Thomas zegt ook voor jongeren voor iets staat." Herman: "Toen ik Etienne Vermeersch Eric: "Dat heeft mij het meest gestoken bij paars: dat voortdurend banaliseren en ridiculiseren van mensen die vanuit een bepaald geweten aan politiek doen." Herman: "Ik vroeg eens aan Guy Verhofstadt hoe het hem bevallen was, toen hij voor de eerste keer als premier een Te Deum bijwoonde. 'Dat was constant rechtstaan en weer gaan zitten', zuchtte hij. Het is zoals met voetbal: je loopt achter een bal en die schop je vervolgens weer weg. Als je je daarop gaat fixeren, mis je natuurlijk de essentie." Peter: "Ik ben jammer genoeg niet gelovig, maar ik hoop het wel te worden, maar de interessantste teksten van mijn pa vind ik die over het geloof. Hij is een van de weinige antennes die daar op een authentieke manier over praat." Peter, leg ons, arme atheïsten, eens uit wat je daar precies mee bedoelt: je vindt het jammer dat je niet gelovig bent én je hoopt het te worden. Dan ben je het toch? Peter: "Je kiest er niet voor. Dat noemen ze een gave." Herman: "Peter wacht op de Genade Gods." Thomas: "Ja, zoals hij eens gezegd heeft: zet één stap naar God en hij spurt naar je toe. Peter heeft de stap nu gezet, nu is het wachten." Peter: "Mijn omgeving is er jammer genoeg ook niet zo ontvankelijk voor." Pardon? Wij dachten dat er in de familie zelfs charismatici zijn? Herman: "Mijn schoonbroer is monnik, maar aan de kant van de Van Rompuys heb ik nooit bijzonder veel gelovigen gezien hoor." Een van uw zusters is een linkse militante in het Leuvense. Peter: "Tante Tini? Die zien wij even graag als nonkel Eric." Eric: "Ze is verpleegster, nu vakbondsafgevaardigde voor het LBC. Tijdens de witte woede stond ze trouwens voor het kabinet van Inge Vervotte. (lacht) Dat ze links is, heeft nooit gewogen op het menselijke of persoonlijke vlak. Integendeel, die openheid was juist zo fijn aan onze familie." Herman: "Onze vader was werkelijk heel tolerant. Ook al kon je wel raden dat hij het soms niet met ons eens was, als we iets met overtuiging deden steunde hij ons voluit." Eric: "Op een gegeven moment zaten we met drie - Herman, ik en onze zus - in de les economie van onze vader, die professor was in Leuven. We moesten vanwege de onpartijdigheid trouwens examen afleggen bij Mark Eyskens. Herman en ik zijn geen prof geworden in Leuven, mijn zus is een andere weg opgegaan. (wendt zich tot Thomas en Peter) Jullie moeten ook jullie eigen politieke weg zoeken. Laat het maar eens flink botsen. Ik heb het liever zo dan wat ik meemaakte met Bruno Tobback toen die fractieleider in het Vlaams Parlement was. Telkens als je een vraag stelde over ideologie of partijprogramma, dreunde die zijn Stevaertlesje af als was het een catechismus. Toen ik jongerenvoorzitter was, werd het aanvaard dat je je eigen gedacht zei. Dat heb ik ook gedaan op het CVP-congres van 1977, 'Voorspoed door moed'. Mijn vader was voorzitter van de commissie die het economische programma moest opmaken. Het bureau van de CVP-jongeren, waar Herman in zat, had een aantal linkse standpunten ingenomen. Ze wilden via een amendement de opheffing van het bankgeheim in het programma krijgen." Herman: "Het is een van de weinige linkse standpunten die ik ooit heb ingenomen." Eric: "Ik moest het namens de jongeren verdedigen in commissie. We haalden het dankzij de steun van enkele ACW'ers. Toen ik 's avonds thuiskwam, zat mijn vader met de handen in het haar: 'Wat heb je nu in hemelsnaam uitgespookt!' Ik werkte toen op de studiedienst van de Kredietbank en ik verdedigde de opheffing van het bankgeheim, beeld je in! Mijn moeder zei: 'Eric, wat heb je toch gedaan? Je gaat je job verliezen. Stop met de politiek. Je zou beter trouwen.' (hilariteit) De dag daarna verdedigde ik dat voorstel nog eens in de plenaire vergadering, voor duizend man. Mijn vader adviseerde het congres om tegen te stemmen. Maar toen de kaarten omhoog gingen, bleek er een meerderheid te zijn. Wilfried Martens Herman: "Electoraal zou dat een catastrofe geweest zijn!" Eric: "Gaston Geens, toen minister van Financiën, deed een pathetische oproep om de stemming te keren. Ik hoorde mijn vader jammeren: 'Ericske toch, Ericske!' Ik ben dan zo sportief geweest om de stemmen niet te laten tellen. Ik bedoel maar: als jongeren vechten voor hun ideeën, is dat een rijkdom voor de partij. Als de partijen opnieuw wat meer ideologisch debat willen, moeten ze de jongere generaties de kansen geven om hun meningen te vormen en te verwoorden. De media moeten dat niet altijd als een generatieconflict brandmerken. Maar dat soort verjonging is van een heel andere orde dan wat we nu meemaken: je bent jong, je start in de politiek en je wordt gezien door 400.000 kijkers in een infotainmentprogramma en, hop, je moet direct naar de kop van de lijst. Het is voor die jongeren zelf, voor hun partij en voor de politiek beter als ze eerst door de zure appel van partijvergaderingen bijten. Weet je dat die jongeren die uit het niets in de politiek komen geen kranten meer lezen?" Herman: "Dat is natuurlijk een grote vergissing!" Eric: "De media besteden nog weinig aandacht aan de standpunten van de politieke jongeren. Ze vinden dat niet meer representatief. Ze interviewen liever Kathleen Van Brempt We citeren nog eens Herman: 'Heel de samenleving is ingesteld op het 'actualisme', voornamelijk langs de media om. Morgen moet er iets anders en beter zijn, zo niet zijn er al de monotonie en de verveling'. Schreef Herman twintig jaar geleden. Herman: "Dat is toch immer actueel, apodictisch visionair! Wat is twintig jaar ook?" Thomas (kucht): "De duur van mijn leven, pa." Herman: "Ja, maar ik spreek nu als pseudofilosoof. Vijfentwintig jaar geleden las je al over de terugkeer van het religieuze, binnen 25 jaar zal dat nog zo zijn." Eric: "André Malraux zei reeds: 'De 21ste eeuw zal spiritueel zijn of niet zijn.'" Herman: "Of metafysisch of religieus, niemand weet wat hij precies gezegd heeft. Dat is de kunst, want dan blijven ze je citeren. Dat is de eeuwige mens. Er zit iets religieus in de mens dat van alle tijden is, maar dat ondergesneeuwd is geraakt door die ongelofelijke cultuurbreuk die we gekend hebben in de jaren vijftig en zestig. Onze generatie heeft het vooroorlogse Vlaanderen niet meer gekend, maar we hebben er wel nog genoeg van gezien om het mee te dragen. En we hebben de overgang meegemaakt in onze bewuste jaren. Die cultuurbreuk krijg je er nooit uit bij mensen van onze leeftijd. Zoals voor Thomas en Peter abortus, euthanasie en andere voor onze generatie moeilijke ethische kwesties deel zijn gaan uitmaken van a way of life. Ik ben ooit met mijn moeder naar de film Love Story gaan kijken. Daar zit een pakkende scène in van een meisje uit een arm milieu dat een verhouding heeft met een jongen uit een rijk gezin. De vader is daar tegen, maar dan zegt ze tegen hem: It's a new world, Phil. Die vader staat daar hulpeloos bij. Dat gevoel - het is een nieuwe wereld -, dat dragen wij ook mee." Eric: "Je moet blijven meegaan. In het rustoord leerde mijn vader in zijn laatste maanden nog met de computer werken. Ik ben daar zelf pas vorig jaar mee begonnen. Na de verkiezingen van 2004 zat ik in de put. Er was mijn vader die meeging met zijn tijd, er was Herman die mij een brief schreef om mijn ontgoocheling te stelpen: be free, schreef hij. Toen ben ik met mijn dagboek op het internet begonnen. Er zijn momenten in het leven waarop je je moet kunnen aanpassen, zonder dat je je vroegere waarden overboord gooit. Als de CD&V de volgende jaren meer dan andere partijen een rol te spelen heeft, is het omdat ze inhoud en sérieux heeft. En dat veronderstelt niet dat je retrostandpunten moet innemen. Nee, net niet. Men zegt te snel dat de jeugd zich niet meer voor politiek interesseert. Ik vind het belangrijk dat het maatschappelijk talent ook weerspiegeld wordt in het parlement en in de partijen." Thomas: "Je bent aan het preken, nonkel Eric." Eric: "Ja maar, nu zondag organiseer ik mijn twintigste eetfestijn. Ik ben daar mee begonnen in 1984, met duizend man in een tent. Ik hoop dat er nu zondag nog achthonderd mensen bij zijn." Herman: "Wij zullen er zeker zijn, Eric." Thomas: "Hmm, Noorse schotel!" (Hilariteit) Eric: "Ik bedoel maar: politiek vraagt wel degelijk een engagement voor het leven. Je opent je tent, je kent mensen bij hun naam, je gaat naar afdelingen,ik heb veertien verkiezingscampagnes gevoerd, zeshonderd affiches in totaal. Politiek is een enorm engagement. Als je daaraan begint..." Herman: "Thomas heeft gelijk Eric, nu ben je aan het preken." Eric: "Ik stop al." Jongelui, wisten jullie dat Tom Lanoye jullie nonkel Eric ooit 'de Eddy Wally van Vlaanderen' heeft genoemd? (Peter en Thomas fronsen de wenkbrauwen) Eric: "Ja, in aanwezigheid van Hugo Claus Eind de jaren tachtig was u in een Humointerview uitgevaren tegen Lanoye, Brusselmans en andere toen nog Mooie Jonge Goden. 'Ik vind onze ware volksaard niet meer terug in de boeken der populaire Jonge Goden. Het lijken wel de zonen van Hugo Claus. Nihilisme, dát vind ik terug.' Eric: "(lacht uitbundig, tot de jongeren:) En jullie nu! Lezen jullie dat, Lanoye en Brusselmans? Peter: "Lanoye, ja. Brusselmans vind ik bij momenten hilarisch en soms van een niveau dat ik ook elke dag wel eens haal." U bent inderdaad een Van Rompuy. Thomas: "In de familie noemen we dat de gezonde arrogantie." Eric hield toen ook een pleidooi voor 'katholieke schrijvers' en hij riep op tot een 'Kulturkampf', woord dat hij van zijn broer had gehoord maar niet echt goed begrepen, zo excuseerde hij zich achteraf. Eric: "Dat was op een debat aan de VUB. Ik was toen op vrijersvoeten en mijn latere vrouw zat in de zaal. 'Eric jongen, stop daar mee', zei ze. Ze had gelijk. Dat interview in Humo was trouwens niet mijn beste. Herman vond dat..." Herman: "... niet uw beste interview." Eric: "Ik kreeg toen trouwens ook een kwade Yves Leterme Hugo Claus Herman:"(Leest luidop voor uit een krantenbericht over die avond) 'Ziedaar enkele uitspraken van de grote denker van de CVP'." Eric: "Ik heb er mij sindsdien niet meer onledig mee gehouden, maar - ik blijf erbij - op dat moment hing er in Vlaanderen wel degelijk zo'n sfeertje van relativisme en spot met religie en welke andere overtuiging dan ook. En dat is trouwens later ook deels het paarse sfeertje geworden. Dat zat in de Wetstraat, in de mediawereld. Wij werden gezien als de mannen van het verleden." Zou het engagement van Peter en Thomas er anders hebben uitgezien, indien de CVP in 1999 aan de macht was kunnen blijven? Thomas: "Dan was onze vader eerste minister geworden." Herman: "(lacht) Johan Van Hecke Miet Smet Filip Rogiers en Liesbeth Van Impe © Uitgeverij De Morgen NV |
Wie de ware toedracht van de nieuwjaarstoespraak van de Koning wil begrijpen, moet niet ver zoeken, het is heel eenvoudig. Je hoeft gewoon proberen te begrijpen wat Verhofstadt wil. Verhofstadt is een machtspoliticus. Alle idealen waarmee hij ooit te koop liep - tot en met het ‘recht om uit de staat te stappen’ – verkocht hij in ruil voor de macht. Verhofstadt heeft één ideaal: “hoe blijf ik premier?” Wie vanuit die premisse doorredeneert, komt vanzelf uit op de ware toedracht van de nieuwjaarstoespraak van de Koning.